NIEUWS & ONTWIKKELINGEN

AI in cameratoezicht: wat verandert er voor organisaties?

Van slimme zoekfuncties tot gezichtsherkenning: AI maakt steeds meer mogelijk met camerabeelden. Maar waar ligt de grens tussen een handige functie en het identificeren van personen?

Wie een paar jaar geleden een camerasysteem aanschafte, kreeg meestal een overzichtelijke lijst met intelligente functies. Bewegingsdetectie, lijnoverschrijding, misschien gezichtsdetectie of het herkennen van voertuigen.

Inmiddels is de techniek aanzienlijk verder. Camera’s en recorders kunnen personen en objecten onderscheiden, gebeurtenissen analyseren en grote hoeveelheden videobeelden doorzoekbaar maken.

Zelfs gezichtsherkenning, ooit vooral voorbehouden aan kostbare gespecialiseerde systemen, is tegenwoordig in uiteenlopende commerciële producten beschikbaar. Dat maakt de technologie toegankelijker, maar roept ook nieuwe vragen op.

Want dat een camerasysteem iets technisch kan, betekent nog niet dat iedere toepassing ook is toegestaan.

Autoriteit Persoonsgegevens bereidt AI-toezicht verder voor

Op 9 oktober 2026 maakte de Autoriteit Persoonsgegevens bekend dat een nieuwe directie Toezicht en Coördinatie AI/Algoritmes is gestart.

De directie bouwt voort op het toezicht op AI en algoritmes dat de AP al sinds 2023 coördineert. Daarnaast bereidt de organisatie zich voor op haar toekomstige rol bij het toezicht op de Europese AI-verordening.

De AP is daarvoor als markttoezichthouder beoogd, maar was op het moment van de aankondiging nog niet formeel aangewezen. De Nederlandse uitvoeringswetgeving was nog in voorbereiding.

Voor de beveiligingsbranche is dit relevant. AI wordt steeds vaker onderdeel van reguliere camerasystemen, terwijl de verschillen tussen de beschikbare toepassingen groot zijn.

Van uren beelden terugkijken naar één zoekopdracht

Een van de interessantste ontwikkelingen is de manier waarop AI helpt bij het terugzoeken van gebeurtenissen.

Traditioneel betekent een incident vaak dat iemand handmatig camerabeelden moet doorzoeken. Eerst de juiste camera vinden, vervolgens het tijdstip bepalen en daarna de beelden bekijken.

Met moderne AI-zoekfuncties kan dat in bepaalde systemen aanzienlijk sneller. In plaats van uitsluitend op datum en tijd te zoeken, kunnen gebruikers zoekcriteria combineren of een beschrijving in gewone taal invoeren.

Stel dat op een bedrijventerrein een incident heeft plaatsgevonden. Een getuige beschrijft iemand met een rode jas, een paraplu, maar zonder tas.

In een systeem dat zoeken met natuurlijke taal ondersteunt, zou de gebruiker bijvoorbeeld kunnen zoeken naar:

“Persoon met een rode jas en een paraplu, zonder tas.”

De software probeert vervolgens beelden te vinden die bij die beschrijving passen. Dat kan het handmatig doorzoeken van meerdere camera’s en opnamemomenten beperken.

Niet ieder camerasysteem kan dit. Sommige oplossingen werken uitsluitend met vooraf ingestelde kenmerken, zoals kledingkleur, persoon of voertuig. Andere gebruiken AI-modellen die ook vrije tekst kunnen interpreteren.

En een zoekresultaat is geen bewijs. Een paraplu kan deels uit beeld zijn, een rode jas kan door verlichting anders worden weergegeven en een tas kan achter het lichaam verborgen zijn.

Vooral de voorwaarde “zonder tas” vraagt om voorzichtigheid. Dat het systeem geen tas detecteert, betekent niet automatisch dat de persoon geen tas draagt.

De uitkomsten moeten daarom altijd aan de oorspronkelijke beelden worden getoetst.

Een persoon vinden is iets anders dan een persoon identificeren

Hier ontstaat een onderscheid dat in de praktijk gemakkelijk over het hoofd wordt gezien.

Een camera die een persoon herkent als object, hoeft nog niet te weten wie die persoon is.

Ook software die opnames doorzoekt op kledingkleur, looprichting of het dragen van een voorwerp, voert daarmee niet automatisch biometrische identificatie uit.

Dat verandert wanneer gezichtskenmerken technisch worden verwerkt om iemands identiteit vast te stellen of te bevestigen.

Zoeken op zichtbare kenmerken

De software zoekt bijvoorbeeld naar personen met een bepaalde kledingkleur, voorwerpen of gedragingen. Het doel is relevante beelden vinden, niet vaststellen om welke specifieke persoon het gaat.

Biometrische gezichtsherkenning

De software analyseert unieke gezichtskenmerken en vergelijkt deze met opgeslagen referentiegegevens om een identiteit vast te stellen of te bevestigen.

Die verschillen zijn niet alleen technisch. Ze zijn ook van belang voor de wettelijke beoordeling.

Zodra beelden worden gebruikt om identificeerbare personen te volgen of te analyseren, kan de AVG van toepassing zijn. Ook als er geen biometrische gezichtsherkenning plaatsvindt.

Bij biometrische identificatie gelden bovendien bijzonder strenge voorwaarden, omdat biometrische gegevens die worden gebruikt voor unieke identificatie onder de bijzondere persoonsgegevens van de AVG vallen.

Gezichtsherkenning wordt betaalbaarder. Maar mag het ook?

De beschikbaarheid van gezichtsherkenning is veranderd. Functies waarvoor vroeger speciale servers, software of omvangrijke installaties nodig waren, zijn inmiddels ook in commercieel verkrijgbare camera’s en recorders te vinden.

Daardoor lijkt de stap naar gezichtsherkenning soms klein. Een functie wordt aangeboden, de apparatuur ondersteunt het en de configuratie lijkt eenvoudig.

Juridisch is die stap echter veel groter.

De Autoriteit Persoonsgegevens stelt dat het gebruik van gezichtsherkenning voor unieke identificatie door organisaties vrijwel altijd verboden is, tenzij een toepasselijke wettelijke uitzondering bestaat.

Daarbij kan bijvoorbeeld sprake zijn van uitdrukkelijke, rechtsgeldige toestemming of een specifiek wettelijk geregeld zwaarwegend algemeen belang. Niet iedere beveiligingsbehoefte voldoet aan die voorwaarden.

Voor een gewone winkel, kantooromgeving of bedrijfslocatie is het daarom niet voldoende om te stellen dat gezichtsherkenning handig of effectief is.

Dat een camera iemand kan herkennen, betekent nog niet dat een organisatie die mogelijkheid mag gebruiken.

Niet iedere AI-functie valt onder dezelfde regels

De Europese AI-verordening werkt met verschillende risicocategorieën en toepassingsspecifieke regels.

Een systeem dat personen detecteert, een toepassing die videobeelden doorzoekbaar maakt en een systeem voor biometrische identificatie hebben niet automatisch dezelfde juridische status.

Zo worden bepaalde vormen van biometrische identificatie op afstand onder de AI-verordening als hoog risico aangemerkt. Voor specifieke toepassingen, waaronder bepaalde vormen van realtime biometrische identificatie voor rechtshandhaving in publiek toegankelijke ruimten, gelden zelfs verboden met beperkte uitzonderingen.

De AI-verordening vervangt de AVG daarbij niet. Beide regelingen kunnen naast elkaar van toepassing zijn.

Voor organisaties betekent dit dat zij eerst moeten begrijpen welke gegevens het systeem verwerkt, wat de functie daadwerkelijk doet en met welk doel deze wordt ingezet.

Pas daarna kan worden beoordeeld welke regels, voorwaarden en eventuele aanvullende verplichtingen gelden.

Wat betekent dit voor organisaties met een camerasysteem?

De belangrijkste vraag is niet of een camera of recorder over AI beschikt.

Het gaat om de functies die daadwerkelijk worden gebruikt en de gevolgen daarvan voor de mensen die in beeld komen.

Een aantal vragen verdient daarom aandacht:

  • Wat is het doel? Wordt AI gebruikt om een incident sneller terug te vinden, ongewenste toegang te signaleren of daadwerkelijk personen te identificeren?
  • Welke gegevens worden verwerkt? Gaat het om gewone videobeelden, objectkenmerken of biometrische referentiegegevens?
  • Waar vindt de verwerking plaats? Gebeurt de analyse lokaal in een camera of recorder, op een eigen server of via een externe clouddienst?
  • Wie heeft toegang? Welke gebruikers mogen zoekopdrachten uitvoeren, beelden terugvinden of eventuele referentiedatabases beheren?
  • Hoe betrouwbaar is de uitkomst? Wat gebeurt er bij foutieve herkenningen, gemiste gebeurtenissen of resultaten die niet overeenkomen met de werkelijkheid?
  • Is de inzet noodzakelijk en evenredig? Kan hetzelfde beveiligingsdoel met een minder ingrijpende toepassing worden bereikt?

Ook bestaande installaties verdienen aandacht. Een software-update of nieuwe recorder kan functies toevoegen die bij de oorspronkelijke ingebruikname nog niet beschikbaar waren.

Wanneer het gebruik daardoor wezenlijk verandert, kan ook een nieuwe beoordeling van de privacyrisico’s nodig zijn. In onze uitleg over DPIA-begeleiding bij cameratoezicht leest u hoe deze risico’s in kaart worden gebracht.

Meer mogelijkheden vragen om betere keuzes

AI kan camerabeveiliging op belangrijke punten verbeteren. Gebeurtenissen sneller terugvinden, grote hoeveelheden videobeelden efficiënter beoordelen en relevante situaties automatisch signaleren zijn waardevolle mogelijkheden.

Tegelijkertijd maakt dezelfde technologie het gemakkelijker om personen te analyseren, te volgen en in sommige gevallen te identificeren.

Juist daarom is het belangrijk om niet iedere nieuwe functie automatisch in te schakelen. Een camerasysteem moet worden ingericht op basis van het beveiligingsdoel, de technische mogelijkheden en de geldende regels.

De nieuwe AI-toezichtdirectie van de Autoriteit Persoonsgegevens onderstreept dat de aandacht voor verantwoord AI-gebruik verder toeneemt.

Voor organisaties begint verantwoord gebruik niet bij de toezichthouder, maar bij een goed begrip van wat hun eigen camerasysteem doet.

Bronnen en achtergrondinformatie

VERDER LEZEN

Meer uit het kenniscentrum

Privacy & regelgevingWat is de Digital Services Act (DSA) en geldt deze ook voor cloudopslag?Lees het artikel ↗
Privacy & regelgevingCyberbeveiligingswetLees het artikel ↗
Bekijk alle artikelen in Privacy & regelgeving ↗

Vergelijkbare berichten